مجمع : ابن عبّاس گفته است : يعنى سفارش خدا را حفظ كنيد و فرمان او را ببريد ، فرّاء گفته است : يعنى خوددار باشيد از نافرمانى و دنبالگيرى از گناه ، و در اينجا سؤالى است كه آيا اين آيه ميفهماند كه جايز است ترك امر به معروف و نهى از منكر يا نه ؟ از اين پرسش چند جواب گفته‌اند : 1 - مقصود آن است كه فرمانبر مسئول گناه گناهكار نيست و هيچ اشاره ى به ترك امر بمعروف ندارد 2 - مقصود موقع اضطرار است كه جلوگيرى و وادارى بمعروف و منكر موجب فساد شود و يا در آن اثرى نباشد ، و روايت شده است كه ابا ثعلبه از پيغمبر پرسيد مقصود از اين آيه را فرمود : شما امر بمعروف و نهى از منكر كنيد تا آنگاه كه مردم دينى ديگر اختيار كنند و بدنفسى و دونهمتى و هوىپرستى بر آنها مسلَّط شود و هر كسى رأيى داشته باشد كه از آن برنگردد ، شما مواظب خود باشيد و مردم را به حال خود گذاريد ، 3 - اين آيه شديدترين آيه ها است در امر به معروف چون گفته است : اى مؤمنين خود را باشيد ، يعنى همكيش و مردم همدين خود را مواظبت كنيد ، و يكديگر را تعليم نمائيد و پند دهيد ، كه گمراهى كافران آسيبى بشما ندارد . كشف نوشته : زبان اشارت بر ذوق اهل ارادت آن است كه اى مؤمنان ، زينهار نفس خويش مقهور داريد پيش از آنكه شما را مقهور كنند ، آن را بطاعت مشغول كنيد پيش از آنكه شما را به معصيت مشغول كند . بو عثمان را از اين آيت پرسيدند ، گفت : مواظب خود باش كه تا در اصلاح فساد و پوشيدن زشتىها نفس هستى از ديدن و پرداختن بمردم آسوده اى . حسين منصور حلَّاج مريد خويش را وصيت كرد و گفت : « عليك نفسك ان لم تشغلها شغلتك » . و قال محمّد بن عليّ « عليك بنفسك ان كفيت النّاس شرّها فقد ادّيت اكثر حقّها » مصطفى گفت : « اعدى عدوّك نفسك الَّتى بين جنبيك » اين از آن گفت كه با هر دشمنى چون به - سازى از شرّ وى ايمن گردى ، و با نفس خويش چون بسازى هلاك شوى . فخر : كلمه ى « يضرّ » با صداى بالا و جلو راء يعنى با فتحه و ضمّه قرائت شده